De drie Dosha’s:
Vata, Pitta en Kapha
De drie biologische “managers”
In de Ayurvedische geneeskunde wordt ons lichaam en diens processen allereerst op functionele wijze benaderd. De Westerse geneeskunde benadert dit allereerst structureel en kan ziekten geïsoleerd van de rest van het organisme behandelen. Westerse geneeskunde ontwikkelt zich echter meer richting precisiegeneeskunde, met aandacht voor genetica en persoonsgerichte behandelingen. Benaderingen en bevindingen uit de Ayurvedische geneeskunde worden steeds vaker met modern Westers onderzoek bevestigd, en de beide benaderingen kunnen elkaar goed aanvullen.
Ayurveda kijkt functioneel naar de inherente intelligentie in onze fysiologie waardoor alle fysiologische processen plaatsvinden en heeft deze primair onderverdeeld in drie overkoepelende hoofdcategorieën: de drie Dosha’s, genaamd Vata, Pitta en Kapha.
-
Processen die beweging organiseren (zoals ademhaling, celdeling, uitscheiding) vallen onder Vata.
-
Processen die transformatie verzorgen (zoals spijsvertering, hormonale activiteit, temperatuurregulatie) vallen onder Pitta.
-
Processen die zorgen voor stabiliteit en opbouw (zoals weefselvorming en structuur) vallen onder Kapha.
Logischerwijs zijn in ieder mens dergelijke processen aanwezig, in allerlei vormen, op micro en macro niveau. Wanneer deze processen (hier zeer vereenvoudigd bekeken) in evenwicht zijn bij jou als mens kunnen lichaamsfuncties ongehinderd verlopen en is er veelal sprake van gezondheid. Bij disbalans kan een proces niet zijn normale verloop hebben, maar bijvoorbeeld te snel of te langzaam verlopen. Wanneer een proces uit balans raakt kan ziekte ontstaan.
De specifieke verhouding en werkzaamheid van deze processen verschilt per persoon en heeft invloed op bijvoorbeeld je spijsvertering en gevoeligheden. Ayurveda werkt met deze verschillen en biedt op de persoon afgestemde adviezen en behandeling. Leefstijl speelt hierin een grote rol.
Een Ayurveda therapeut (practitioner) of arts kan je ondersteunen bij het behouden van gezondheid of het herstellen van balans bij klachten, op basis van jouw metabolisme en actuele situatie.
Jouw constitutie
De balans in jouw leven
Als je iets over Ayurveda leest in populaire media, dan kom je al snel constitutietypes en testjes tegen die een indicatie geven van hoe jij in elkaar zit. Gelukkig ben je complexer dan een lijstje kenmerken. Zo’n test zegt vaak alleen iets over het moment en biedt geen persoonlijk onderbouwd advies.
Natuurlijk is zo’n test vooral fun en kan het eerste inzichten geven in jouw metabolisme, sterke kanten en gevoeligheden – een mogelijke stap richting balans.
De ayurvedische geneeskunde is echter (gelukkig!) complexer. Gezondheid laat zich niet vangen in een paar types. Er wordt gekeken naar je huidige balans, de invloeden daarop, de functionele processen die bij jou domineren en de aanleg waarmee je geboren bent. Ayurveda gebruikt deels andere of aanvullende termen dan de reguliere geneeskunde om de aanwezige systemen in het lichaam functioneel te beschrijven. Het biedt een functionele kijk op ons welbevinden, met inzichten die aansluiten bij actuele medische ontwikkelingen.
Wil jij meer weten over jouw eigen constitutie? Verdiepen in een voor jouw passende voeding en leefstijl? Of zou je graag ondersteuning willen bij bepaalde klachten?
‘The Ayurvedic route to great health involves two simple steps: 1. Doing less; 2. Being more. – Shubhra Krishan
